Κεντρικές ιδέες Θεματικών Ενοτήτων

Εισαγωγή

Η ΘΕ εισάγει της μαθητές στην πραγματικότητα των διαφόρων χριστιανικών ομολογιών, παρουσιάζοντας τις διαφορετικές χριστιανικές παραδόσεις που υφίστανται στην Ελλάδα. Επιπλέον, τους δείχνει πώς παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις ή και διαφωνίες τους, οι πιστοί όλων των ομολογιών προέρχονται από μια κοινή παράδοση και αγωνίζονται για μια κοινή χριστιανική συνείδηση και ζωή.

 

Γενικοί Στόχοι Ενότητας

Οι μαθητές:
α) αναγνωρίζουν την ύπαρξη χριστιανικών παραδόσεων και ομολογιών στην Ελλάδα και την Ευρώπη
β) διακρίνουν διαφορές και ομοιότητες στις χριστιανικές παραδόσεις
γ) εξετάζουν και αξιολογούν τη σύγχρονη κοινή δράση των σημερινών Χριστιανών
δ) εξηγούν με παραδείγματα ότι η εθνική ταυτότητα δεν ταυτίζεται απαραίτητα με μία μόνο θρησκευτική τοποθέτηση
ε) σχεδιάζουν και προγραμματίζουν δραστηριότητες γνωριμίας και κατανόησης των διαφόρων χριστιανικών ομολογιών
στ) συνοψίζουν τα επιχειρήματα που αναδείχθηκαν στην εργασία τους, υπέρ του σεβασμού της διαφορετικής θρησκευτικής ταυτότητας.

 Χρόνος: 2 δίωρα    

Μαθήματα από Ψηφιακό Σχολείο

   

ΚΕΙΜΕΝΑ

 

  1. Χριστιανικές παραδόσεις της χώρας μας

 

Ορθόδοξοι

Λαός θαλασσινός οι Έλληνες, δημιούργησαν αποικίες που χάνονται μέσα στον μύθο και στην προϊστορία. Αργότερα, στην ελληνιστική περίοδο και στην εποχή του Βυζαντίου, πολλοί Έλληνες πηγαίνουν στην Ασία, στην Αφρική και στην Ευρώπη. Μετά την Άλωση της Πόλης, λόγιοι και έμποροι ξενιτεύονται σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις και ιδρύουν λαμπρές ελληνικές παροικίες.
Σήμερα, μια άλλη μικρή Ελλάδα υπάρχει έξω από τα σύνορά της χώρας μας. Έξι περίπου εκατομμύρια Έλληνες ζουν σε όλους τους τόπους, ως τα πέρατα της γης. Αυτός ο Ελληνισμός είναι ένα δυναμικό κομμάτι του έθνους, με τα μάτια της ψυχής στραμμένα στη μητέρα πατρίδα. Οι απόδημοι Έλληνες βοήθησαν στον αγώνα του έθνους για την ανεξαρτησία του και μέχρι σήμερα κινητοποιούνται πρόθυμα στις κρίσιμες στιγμές της ιστορίας του.
Μεγάλο μέρος των αποδήμων είναι οργανωμένο σε κοινότητες. Πολλές από αυτές διαθέτουν ναό και ιερείς (εκκλησιαστικές κοινότητες) και έχουν παλιά ιστορία. Την εκκλησιαστική φροντίδα στις κοινότητες στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη, την Αμερική και την Αυστραλία ασκεί το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης, στο οποίο ανήκουν εκκλησιαστικά.

 

Ορθόδοξες κοινότητες αποδήμων Ελλήνων υπάρχουν σήμερα:

Στην Αγγλία, κυρίως από νησιώτες και Κυπρίους.
Στη Γερμανία, στις μεγάλες βιομηχανικές πόλεις, κυρίως από μετανάστες.
Στη Γαλλία, και περισσότερο στη Μασσαλία, που ήταν αρχαία ελληνική αποικία.
Στην Ολλανδία, στο Άμστερνταμ, Ουτρέχτη, Ρότερνταμ κ.α.
Στο Βέλγιο, άλλοτε κυρίως από ανθρακωρύχους, τώρα από διπλωμάτες, εμπορευόμενους και οικονομικούς παράγοντες.
Στην Ιταλία, μικρές κοινότητες στη Βενετία, Τεργέστη, Νάπολη.
Στην Αυστρία, και προπάντων στη Βιέννη, όπου και ο ιστορικός ναός του αγίου Γεωργίου.
Στη Ρωσία, στην Αίγυπτο και στη Νότια Αφρική. Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στον Καναδά και στη Λατινική Αμερική καθώς και στην Αυστραλία.
Για τους απόδημους, κέντρο της κοινότητας είναι ο ναός, όπου υπάρχει. Εκεί με λατρευτικές και άλλες εκδηλώσεις, ζουν την πίστη και τις παραδόσεις της πατρίδας. Νιώθουν ενωμένοι και δυνατοί. Διατηρούν τη γλώσσα, τα έθιμα και τον πολιτισμό τους.

 

 

Κοινότητες «Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών»

Το 1924 η Εκκλησία της Ελλάδος αντικατέστησε το ημερολόγιο που χρησιμοποιούσε (Ιουλιανό) με το λεγόμενο Γρηγοριανό. Το γεγονός αυτό υπήρξε αφορμή απόσχισης από αυτή ορισμένων κληρικών  και ομάδων χριστιανών, από τις οποίες  με το πέρασμα του χρόνου προέκυψαν ανεξάρτητες εκκλησιαστικές κοινότητες, ύστερα από διαδοχικές διασπάσεις. Τα μέλη τους είναι γνωστοί ως Παλαιοημερολογίτες ή Γνήσιοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί (Γ.Ο.Χ.) και δεν έχουν εκκλησιαστική κοινωνία με την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδας.
Επισημαίνεται ότι στην Ορθόδοξη Εκκλησία υπάρχουν αυτοκέφαλες Εκκλησίες (π.χ. Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, Εκκλησία της Ρωσίας κ.ά.) ή επιμέρους περιοχές (π.χ. Άγιο Όρος) που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν το παλιό ημερολόγιο (Ιουλιανό). Παρ’ όλα αυτά ανήκουν στην Ορθόδοξο Εκκλησία και δεν έχουν κοινωνία με τους Γ.Ο.Χ.

 

Ρωμαιοκαθολικοί 

Πρόκειται για θρησκευτική και όχι εθνική μειονότητα. Οι περισσότεροι Έλληνες καθολικοί είναι απόγονοι Βενετών και Γενοβέζων που είχαν υπό την επικυριαρχία τους πολλά ελληνικά νησιά από τις αρχές του 13ου μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα. Υπάρχουν επίσης και οι απόγονοι των Βαυαρών που ήρθαν στην Ελλάδα κατά τη βασιλεία του Όθωνα, αν και αρκετοί από αυτούς στην πορεία των χρόνων ασπάστηκαν την ορθόδοξη πίστη. Τα έθιμα και οι παραδόσεις, ιδίως στα νησιά, είναι κοινά μεταξύ καθολικών και ορθοδόξων. Η συμβολή των Ελλήνων καθολικών στο χτίσιμο του νεοελληνικού κράτους, αλλά και στον πολιτισμό, τις τέχνες και εν γένει τη δημόσια ζωή είναι σημαντική.

 

Αρμένιοι

Οι Αρμένιοι Χριστιανοί δεν αποδέχεται την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο (451 μ.Χ.) της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στην Αθήνα υπάρχει Αρχιεπισκοπή της Αρμενικής Εκκλησίας και Μητροπολιτικός ναός, ενώ σε πολλές άλλες πόλεις υπάρχουν αρμενικοί ναοί.
Η αρμενική μειονότητα έχει βαθιές ιστορικές ρίζες στη χώρα μας, ενώ η αύξησή της οφείλεται εν μέρει και στην κοινή μοίρα Ελλήνων και Αρμενίων κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή και τους πρόσφυγες που αυτή δημιούργησε.

 

Αγγλικανοί

Έτσι αποκαλούνται οι αυτόνομες χριστιανικές εκκλησίες οι οποίες ακολουθούν την παράδοση της Εκκλησίας της Αγγλίας και βρίσκονται σε κοινωνία μαζί της. Η Αγγλικανική Εκκλησία είναι η τρίτη σε μέγεθος χριστιανική Εκκλησία στον κόσμο με πάνω από ογδόντα εκατομμύρια μέλη. Πνευματικός ηγέτης της είναι ο Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρυ.
Στην Αθήνα, λίγα χρόνια μετά την Επανάσταση (1843), κτίστηκε ο ναός του Αγίου Παύλου ο οποίος εξυπηρετεί τα μέλη της αγγλικανικής κοινότητας και άλλους προτεστάντες χριστιανούς.

 

Άλλες κοινότητες προτεσταντικής προέλευσης

Εκτός από τους Αγγλικανούς, στην Ελλάδα υπάρχουν και άλλες προτεσταντικές κοινότητες ή ομάδες με προτεσταντική προέλευση όπως είναι οι Ευαγγελικοί, οι Πεντηκοστιανοί, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά κ.ά. Κοινό γνώρισμά τους είναι η πίστη στον Ιησού Χριστό, στη μοναδικότητα της Αγίας Γραφής ως πηγής της πίστης, η πεποίθηση ότι ο άνθρωπος σώζεται μόνο από τη θεία χάρη και από την πίστη.

 

Δειγματική πληροφόρηση:

Η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία ιδρύθηκε το 1958. Αποτελεί το πρώτο προτεσταντικό εκκλησιαστικό δόγμα που οργανώθηκε στη χώρα. Συμμετέχει στο Παγκόσμιο Συμβούλιο των Εκκλησιών.
Η Σύνοδος Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής Ελλάδας είναι μια ένωση πεντηκοστιανών εκκλησιών στην Ελλάδα, η οποία σήμερα περιλαμβάνει 13 τοπικές εκκλησίες και αποτελεί όργανο της Αποστολικής Εκκλησίας της Πεντηκοστής.
Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά δραστηριοποιούνται στη χώρα μας από τις αρχές του 20ού αιώνα. Χαρακτηριστικό τους είναι η προσήλωση στη μελέτη της Αγίας Γραφής και η προσμονή εγκαθίδρυσης χιλιετούς βασιλείας του Χριστού πάνω στη Γη.
Η Εκκλησία των Αντβεντιστών της Εβδόμης Ημέρας προέρχεται από τον προτεσταντικό χώρο. Χαρακτηριστικό γνώρισμα τους είναι η προσήλωση στις 10 εντολές και στην τήρηση του Σαββάτου.

Πηγή συντομευμένων αποσπασμάτων:

https://el.wikipedia.org / «Κατάλογος θρησκευτικών κοινοτήτων στην Ελλάδα»

2. Το χριστιανικό ψηφιδωτό της Ευρώπης

Τόποι προσευχής

Η Ευρώπη και ο πολιτισμός της συνδέεται στενά με τη ιστορική εξέλιξη του Χριστιανισμού και τις παραδόσεις του.  Παρά τις μεγάλες και τις μικρές διαιρέσεις παντού αναγνωρίζουμε τα χριστιανικά θεμέλια ενός μεγάλου μέρους του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Οι τόποι λατρείας και προσευχής των χριστιανών, που προέρχονται από το μακρινό παρελθόν, αποτελούν μέρος της ευρωπαϊκής και γενικότερα της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Επί πολλούς αιώνες, η εξέλιξη των τύπων της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής σήμαινε και την εξέλιξη της τέχνης στον ευρύτερο χώρο, αφού η εκκλησιαστική κα θρησκευτική τέχνη αποτελούσε θεμελιώδες τμήμα της.
Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός θα ήταν πολύ φτωχότερος χωρίς τους ιστορικούς ναούς των χριστιανών, τους βυζαντινούς, τους γοτθικούς, τους αναγεννησιακούς, τους ρωμανικούς και τους άλλους νεότερους τύπους. Η δημιουργία τους οφείλεται σε σπουδαίους καλλιτέχνες που εμπνεύστηκαν από τη διδασκαλία και τη ζωή του Χριστιανισμού.

Βυζαντινή και μεταβυζαντινή εποχή: Μέχρι σήμερα σώζονται πολλοί ναοί σε όλους τους τύπους (περίκεντρος, βασιλική, βασιλική με τρούλο, βυζαντινοί τύποι), όπως είναι η Ροτόντα Θεσσαλονίκης, ο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκης, η Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης, η Εκατονταπυλιανή της Πάρου, και πολλές μεταγενέστερες βυζαντινές εκκλησίες διάφορων τύπων στη Θεσσαλονίκη, στην Καστοριά, στη Βέροια, στον Μυστρά, στο Άγιο Όρος, καθώς επίσης στη Βενετία (Άγιος Μάρκος), στα Ιεροσόλυμα, στην Αχρίδα κ.ά.

Άγιος Δημήτριος

Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης

Εκατονταπυλιανή της Πάρου

Ροτόντα Θεσσαλονίκης

Μεσαιωνική Ευρώπη: Από τον 11ο αιώνα διαδίδεται ο ρομανικός τύπος ναού, όπως είναι η Παναγία του Πουατιέ (Γαλλία), ο Καθεδρικός του Ντάραμ (Αγγλία), ο Άγιος Ιάκωβος της Κομποστέλας (Ισπανία) κ.ά. Από τον 12ο αιώνα, στην Ευρώπη  εξαπλώνεται ο γοτθικός τύπος ναού, σύμφωνα με τον οποίο κτίστηκαν μεγάλοι καθεδρικοί ναοί, όπως είναι η Παναγία των Παρισίων (Γαλλία), το Αβαείο του Ουέστμινστερ (Αγγλία), ο Άγιος Στέφανος της Βιέννης (Αυστρία), ο καθεδρικός της Νυρεμβέργης (Γερμανία) κ.ά.

Παναγία του Πουατιέ (Γαλλία)

Καθεδρικός του Ντάραμ (Αγγλία)

Άγιος Ιάκωβος της Κομποστέλας (Ισπανία)

Παναγία των Παρισίων (Γαλλία)